e-Devlet’te aracınızın kaydına baktığınızda “hak mahrumiyeti var” yazıyorsa, aracın sicil kaydına satışını ya da devrini kısıtlayan bir şerh işlenmiş demektir: haciz, rehin, ihtiyati tedbir ya da yakalama kararı gibi. “Hak mahrumiyeti yok” ise sorgu anında kayıtta böyle bir şerh görünmediği anlamına gelir. Bu ibarenin trafik kazasından sonra istenen tazminatla ilgisi yoktur; o anlam için Hak Mahrumiyeti Nedir? yazımıza bakın.
“Hak mahrumiyeti var” ne demek?
Araçların satış, devir ve tescil işlemleri elektronik araç sicilinde (ARTES) tutulur. Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik, haciz, rehin, ihtiyati tedbir gibi araçlara ilişkin kısıtlayıcı şerhlerin bu sicile işleneceğini ve kaldırılacağını düzenler. Şerhleri Türkiye Noterler Birliği ve noterler işler; şerhi koyan kurum bunu elektronik ortamda yapamıyorsa noter ya da emniyet trafik tescil birimi işler.
Yönetmelik “hak mahrumiyeti” ifadesini de doğrudan kullanır: “Yakalama kararı içerenler hariç olmak üzere, kayıtlarında hak mahrumiyeti olan araçlar trafikten çekilebilir.” Yani ekrandaki ibare, kayıtta bu türden en az bir kısıtlama bulunduğunu gösterir; hangisi olduğunu kaydın ayrıntısı söyler.
Hangi kayıtlar hak mahrumiyeti sayılır?
- Haciz: İcra dairesinin ya da vergi dairesinin bir borç için araca koyduğu haciz. Vergi dairesi hacizlerini e-Devlet’teki “Araçlara Uygulanan Elektronik Haciz Sorgulama” hizmetinden ayrıca görebilirsiniz.
- Rehin: Çoğunlukla taşıt kredisinde bankanın araç üzerine koydurduğu rehin.
- İhtiyati tedbir: Bir dava ya da takip sürerken mahkemenin aracın satılmasını önlemek için verdiği karar.
- Yakalama: Aracın bulunduğu yerde yakalanıp muhafaza altına alınmasını isteyen karar. Karayolları Trafik Yönetmeliğine göre tescil kayıtlarındaki şerhler ya da kısıtlamalar nedeniyle yakalanan araçlar, talep eden kurumun belirlediği yerde ya da otoparkta muhafaza altına alınır.
- Satış yasağı şerhi: Örneğin özel tüketim vergisi (ÖTV) istisnasıyla alınan engelli araçlarının tescil kaydına, ÖTV ödenmeden belirli bir süre satış ve devir yapılamayacağına dair şerh işlenir.
“Diğer (D)” ya da harfli kısaltmalar ne demek?
Ekranda kısıtlamanın türü kısaltmayla görünebilir. Yönetmeliğe göre satış, devir ve kullanım kısıtlamalarına ilişkin kısaltmaları Emniyet Genel Müdürlüğü ile Türkiye Noterler Birliği birlikte belirler; bu kısaltmaların resmî bir listesi yayımlanmış değildir. “Diğer (D)” gibi genel bir türle karşılaşırsanız kısaltmanın anlamını tahmin etmeye çalışmayın: kaydın yanında yazan makam ya da kurum, tarih ve dosya numarası, şerhin nereden geldiğini gösterir. Ayrıntıyı o kurumdan öğrenirsiniz.
Hak mahrumiyeti olan araç satılabilir mi?
Noter, satıştan önce aracın üzerinde satış ya da devri kısıtlayan herhangi bir tedbir veya kayıt bulunmadığını tespit etmek zorundadır; kısıtlayıcı şerh varken normal satış yapılamaz. Yönetmeliğe göre noterde yapılmayan satış ve devirler geçersizdir; bu yüzden senetle ya da vekâletle “sonra devrederiz” diye yapılan alım, alıcıyı korumaz.
Ayrı bir yol da icra müdürlüğü ya da vergi dairesi gibi yetkili kurumların yaptığı satıştır. Bu satışlar sicile işlenir ve alıcı bir ay içinde herhangi bir noterden tescil belgesi almak zorundadır.
Şerh nasıl kaldırılır?
Şerhi, onu koyduran kurum kaldırır; kaldırma bildirimi sicile işlenince ekrandaki ibare de değişir. Uygulamada:
- Haciz: Borç ödenince ya da alacaklı talep edince hacizi koyan icra dairesi veya vergi dairesi kaldırır.
- Rehin: Kredi kapanınca bankadan rehnin kaldırılmasını istersiniz.
- İhtiyati tedbir: Kararı veren mahkemeye başvurulur.
- Satış yasağı şerhi: Süre ya da şartı dolduğunda kaydı işleyen birimden kaldırılması istenir.
Hangi kurumun hangi dosyadan şerh koyduğu kaydın ayrıntısında yazar; işe oradan başlayın.
İkinci el araç alacaksanız
- Ruhsata bakmak yetmez. Yönetmeliğe göre haciz, rehin ve tedbir şerhleri araç tescil belgesine (ruhsata) yazılmaz; kaydı elektronik sorguda görürsünüz.
- Satıcıdan kendi ekranını göstermesini isteyin. Kişi kendi adına kayıtlı araçları e-Devlet’te Türkiye Noterler Birliği’nin “Adıma Tescilli Araç Sorgulama” hizmetinde görür. Bu hizmet kendi adınıza kayıtlı araçlar içindir; almak istediğiniz aracın kaydını satıcının ekranından görürsünüz.
- “Var” yazıyorsa ödeme yapmadan önce şerhin kalkmasını bekleyin. Hangi kurumun koyduğunu ve dosya numarasını not alın.
- “Yok” tek başına yetmez. Noter satışta ayrıca motorlu taşıtlar vergisi ve trafik cezası borcu, geçerli muayene ve alıcı adına zorunlu trafik sigortası gibi şartlara bakar.
Aracın kazaya karışıp karışmadığı ve hasarın değerine etkisi ayrı bir konudur; bunun için Araç Değer Kaybı Nasıl Hesaplanır? yazımıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Hak mahrumiyeti yok ne demek? Sorgu anında aracın kaydında satışı ya da devri kısıtlayan bir şerh görünmüyor demektir.
Hak mahrumiyeti olan araç trafiğe çıkabilir mi? Şerhin türüne bağlıdır. Yakalama kararı varsa araç bulunduğu yerde yakalanıp muhafaza altına alınabilir. Diğer şerhlerde aracın kullanımına etkisini şerhi koyan kurumdan öğrenin; satışa etkisi ise her durumda aynıdır: şerh kalkmadan noter satış yapmaz.
Kazadan sonra istenen “hak mahrumiyeti” ile aynı şey mi? Hayır. Kazada aracınızı kullanamadığınız günler için istenen tazminata da günlük dilde hak mahrumiyeti denir; bu, araç kaydıyla ilgili değildir. Ayrıntı için Araç Mahrumiyet Bedeli Nasıl Hesaplanır? yazımıza bakın.
Kaynaklar: Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik m.5, 6, 10, 16, 18, 43; Karayolları Trafik Yönetmeliği m.125; e-Devlet Türkiye Noterler Birliği ve Gelir İdaresi Başkanlığı hizmet listeleri. Metinler 20.11.2026’da mevzuat.gov.tr ve turkiye.gov.tr üzerinden kontrol edildi. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Konunun ayrıntılı anlatımı: Araç Mahrumiyeti